Personne ne peut passer une chaîne à la cheville de son compagnon humain sans finir pas se nouer l'autre bout autour du cou.
Frederick Douglass
XONNE XOTE
N da kinbakkan do kinqennan tera
Nkori in xonnen walla
Na saahelin do banbuuxun wura
N konto in kitten saqa in xonnen kanma
Wuron do kiyen ga do in ta
Suxuban do lellen ga do in raqe
Nke daga in xonnen muuru faabarenmun noxo
Nke kori a walla in yaaxe
N daga xonne xote tijje baayirenmun kaara
Sere ma danginte wari sakkati a riiyinte
Xonne , an ro minna ?
Xonne xotte , an ro minna ?
An da in kaba yigeene
An da in kaba minni
Nke nta xenqene , nke nta tiigono
Nke nta tanpini , nke nta ňuxutene
N ga ma in kitte saxu in xonnen kanma
Yaaxe be ga na in faayi
N na ti xonne xote
Kitte be ga na in nooro
Raqe be ga na in ko
Toro be ga na in terinka
Nke na ti xonne xote
Ta be ga na in tera
Haqile be ga na in sinma
Nke na ti xonne xote
Nke da duna su ňa xonne
Duna su ňa in da xonne xotte
Faabarenme do saaxarenme, xonne xote
Faxarirenme do kaawurenme ,xonne xote
Taaxallenma do gundallenma,xonne xote
Sunpu do xatti , xonne xote
Nke ňa du da xonne , xonne xotte
Nke mungu nan ti xonne wa sere ya
Xonne xote wa sere ya
A ga ma ňa haadama renme
Nke finki , nke muumu
Nke lungu , nke muruxu
Nke haqilen da i falle koyi
Watte da in wutu,a do in daga
Watte ti ike ya ni haadama renme xonne xotte
ALLA gan na o kisini watte
Watte , xonne xote.
wadenadem.com
D O O K E ( doore )
Dooke do i ke toxo xoore
Nke ga dooke mukku
Dooke do i ke toxo liŋe
Nke ga dooke xiimana
Dooke do i ke toxo darajante
Dooke ! a su ga wurunu katta dooke
Ku ga ma kulumu , ku na bilinbili
Ku ga ma tere , ku na du wara do sappin fanŋen wura
Nke ga dooke toxon mukku
Ma in ga dooke hayinana
Nke ga dooke sinmana
Ma in ga joofene dooke
Dooke do i ke naaburu xoore
Dooke do i ke wulliye xoore
N ga da in fudin taaxundi dooke
N da kaagun yugon ňi yiraamen siitini
Na a siiti ma a ga da sooti i nooge
Nke ga joofe dooke
N da kaagun yaxaren ňi wunu tagillen rondini
Ma a ga da i naxaanen siiti xo kiineyun bununbuna
N ga joofe dooke
Nke da maranbalaaxun fataama ňi lendunjaxaaxu maxa
Baaba ga na ti baane , Hanmadi na ti tanmu
Saaxe ga na ti fillo , Sira na ti tanpille
Xudunmuccunde do jandilande da i tooren tonto dooke
Nke ga joofe dooke do i ke toxo xoore
Nke ga kiňe dooke do ke toxo liŋe
N da sooninkan renmen ňi balla i xanne
N da sooninkan kisimaren wurunu i xanne
Nke ga kiňe dooke do i ke toxo darajante
N da sooninkara laadanin do a xille
Sooninkara naamen do a danben ňi fittene
I sanqi do killinpatanpancon naxa
Jin wura mexinton do i tunni ňiiňen wure hari abada
A ňaŋi in da lasamaye
Sondonme xawoyen da yaaxanjiini kiňa sinqe
Nke ga kiňe dooke beran ŋa
N da yexi yaxare wari bakka yexi yugo konpe
Gelli sellin fanon sefe xanne
Ke yexi yaxare ga fanpene do naaburu muuriye
Na yexu munnafa toxo saqa yexi yugo falle
Yexu , sunna do farila yexu
Ke yexi yaxare da dooke ňa Alijanna
A da baaden ňa ňaxa
A da ňaxan ňa bonondinde
Nke ga joofe dooke xuran ŋa
N da kaagun yugo ňi
A ga da i falle koyi lendunjaxaaxu
A ga na bogu yexi konpe gelli lafajiri
A nta saagene ma wuron kanaane
Ke kaagun yugo ga do sin xoqun ŋa kunmun noxo
A ga ti , in nta fateene ku siinu ya
Ma i gan da xarabun ro ku siinu xoqu
Walla ku siinu na xaraben ro a raqe
Ku siinu na daga na toxo kunmen raqe
An na a mugu ti : « sikkandi ke yanda in firi…
Karagandi ke yan da in juwa…
Filla ke ya ma ri ti i moxo…
Kooni yugo ke , ku siinu wara , siinun na an wara !
Nke ga kiňe dooke
Dooke do i ke toxo liŋe
N da yaxaren wari
A ga da i kiina xata bakka kan noxo
Na i xana yugon bisimilla saxurexen naxaane
Nke ga joofe do i ke toxo darajante
N da yugon do yaxaren ňi
I ga renmun saarana ti xaalisi liŋoye da
Kaanin na tege ti ku xaalisini
ňaagaarun na xobe ti ku xaaalisini
Makka dagayen paasin na bogu ku xaalisini
An na renmun taaduron ňi tereene
An na renmun noxoduuron ňi saqa
An na renmun do i mexe gotten ňi yiilene kundan noxo
Renmu sikki ma naxato konpo baane
Renyugu do renyaxaru konpo baane noxo
Ku renmu ga ma ňa fo
Kaagun yugo na ti : Yaxarin buru renmu !
Kaagun yaxare na ti : Yugu buru renmu !
Sooninkon ti : An ga sanku do an daga rexe , yille do an giri rexe…
Nke yille ti in falle
Na dooke toxo dooke gumun maxa.
wadenadem.com
Ke terende xoni da fi baga !!
Beau poème en tout cas.
PEACE
Personne ne peut passer une chaîne à la cheville de son compagnon humain sans finir pas se nouer l'autre bout autour du cou.
Frederick Douglass